Category: ಕಾಟಂಕೋಟಿ

“ಹೊದಕ್ಕೆ ಇದ್ದಷ್ಟೇ ಕಾಲು ನೀಡೆಕ್ಕು”-(ಹವ್ಯಕ ನುಡಿಗಟ್ಟು-95) 9

“ಹೊದಕ್ಕೆ ಇದ್ದಷ್ಟೇ ಕಾಲು ನೀಡೆಕ್ಕು”-(ಹವ್ಯಕ ನುಡಿಗಟ್ಟು-95)

“ಹೊದಕ್ಕೆ ಇದ್ದಷ್ಟೇ ಕಾಲು ನೀಡೆಕ್ಕು”-(ಹವ್ಯಕ ನುಡಿಗಟ್ಟು-95) “ಆಚಕರೆ ಈಚಣ್ಣ ಭಾವ ಜಾಗೆ ಮಾರಿಕ್ಕಿ ಹೋದನಡ” ಒಂದಿನ ಆಚಮನೆ ಕಿಟ್ಟಮಾವ ಬಂದು ಅಪ್ಪನತ್ರೆ ಹೇಳಿದೊವು. ಅಷ್ಟಪ್ಪಗ ಅವನತ್ರೆ  ಅಪ್ಪᵒ “ಆನು ಅಂದಿಂದಲೇ ಹೇಳಿದ್ದಿಲ್ಲಿಯೊ  ಹೀಂಗೆ ಸಿಕ್ಕಾಬಟ್ಟೆ ,ಧಾರಾಧೂರಿ ಆದರೆ ಅವᵒ ಒಂದಿನ ಬೆಳ್ಳಕ್ಕೆ...

ಸುಭಾಷಿತ – ೩೧ 7

ಸುಭಾಷಿತ – ೩೧

ಕರೋತಿ ಸರ್ವಕರ್ಮಾಣಿ ಪ್ರಾಪ್ತುಮಾರಾಮಜೀವನಮ್। ವಿರಾಮರಹಿತೋ ಭೂತ್ವಾ ಲಭತೇ ಕಷ್ಟಜೀವನಮ್।।   ಪದವಿಭಾಗ: ಕರೋತಿ ಸರ್ವಕರ್ಮಾಣಿ ಪ್ರಾಪ್ತುಂ ಆರಾಮಜೀವನಮ್। ವಿರಾಮರಹಿತಃ ಭೂತ್ವಾ ಲಭತೇ ಕಷ್ಟಜೀವನಮ್।।   ಅನ್ವಯಾರ್ಥ:   ಆರಾಮಜೀವನಂ (ಸುಖಜೀವನವ) ಪ್ರಾಪ್ತುಂ(ಪಡವಲೆ) ಸರ್ವಕರ್ಮಾಣಿ (ಏನೆಲ್ಲ ಕೆಲಸ) ಕರೋತಿ (ಮಾಡ್ತ) ವಿರಾಮರಹಿತಃ ಭೂತ್ವಾ...

“ಕಿರುಬೆರಳು ಬೀಗಿರೆ ಎಷ್ಟು ಬೀಗ್ಗು”–(ಹವ್ಯಕ ನುಡಿಗಟ್ಟು-94) 15

“ಕಿರುಬೆರಳು ಬೀಗಿರೆ ಎಷ್ಟು ಬೀಗ್ಗು”–(ಹವ್ಯಕ ನುಡಿಗಟ್ಟು-94)

  “ಕಿರು ಬೆರಳುಬೀಗಿರೆ ಎಷ್ಟು ಬೀಗ್ಗು!”-(ಹವ್ಯಕ ನುಡಿಗಟ್ಟು-94)   ಮದಲಿಂಗೆ ಹೇಳಿರೆ, ಒಂದೈವತ್ತು ವರ್ಷ ಹಿಂದಂಗೊರೆಗೆ  ಹವ್ಯಕರ ಪ್ರತಿಯೊಂದು  ಮನೆಲಿಯೂ ತುಂಬಿದ ಸಂಸಾರ!.ಗೆಂಡ-ಹೆಂಡತಿಗೆ ಹತ್ತು-ಹನ್ನೆರಡು ಮಕ್ಕೊ!.ದಂಪತಿಗೊ ಮೂರ್ನಾಲ್ಕು ಜೆನ,ಕೆಲವು ಕಡೆ ಹೆಚ್ಚಿಗಿಪ್ಪಲೂ ಸಾಕು.(ಮಗಳಕ್ಕೊ ಮದುವೆಯಾಗಿ ಹೋಗಿರ್ತವು). ಇವರ ಅಬ್ಬೆ-ಅಪ್ಪᵒ (ಪ್ರಾಯ ಆದೋರು),...

ಸುಭಾಷಿತ – ೩೦ 4

ಸುಭಾಷಿತ – ೩೦

ಗಚ್ಛತ್ಪಿಪೀಲಿಕಾ ಯಾತಿ ಯೋಜನಾನಾಂ ಶತಾನ್ಯಪಿ। ಅಗಚ್ಛನ್ ವೈನತೇಯೋsಪಿ ಪದಮೇಕಂ ನ ಗಚ್ಛತಿ।।   ಪದಚ್ಛೇದ: ಗಚ್ಛತ್ಪಿಪೀಲಿಕಾ ಯಾತಿ ಯೋಜನಾನಾಂ ಶತಾನಿ ಅಪಿ। ಅಗಚ್ಛನ್ ವೈನತೇಯಃ ಅಪಿ ಪದಂ ಏಕಂ ನ ಗಚ್ಛತಿ।।   ಅನ್ವಯ / ಪ್ರತಿಪದಾರ್ಥ: ಗಚ್ಛತ್ಪಿಪೀಲಿಕಾ (ಗಚ್ಛತೀ ಪಿಪೀಲಿಕಾ=...

“ನಾಡು ಹೋಗು ಹೇಳ್ತು,ಕಾಡು ಬಾ ಹೇಳ್ತು”-(ಹವ್ಯಕ ನುಡಿಗಟ್ಟು-93) 14

“ನಾಡು ಹೋಗು ಹೇಳ್ತು,ಕಾಡು ಬಾ ಹೇಳ್ತು”-(ಹವ್ಯಕ ನುಡಿಗಟ್ಟು-93)

“ನಾಡು ಹೋಗು ಹೇಳ್ತು,ಕಾಡು ಬಾ ಹೇಳ್ತು”—(ಹವ್ಯಕ ನುಡಿಗಟ್ಟು-93). ಇದೆಂತಪ್ಪ ನಾಡು ಹೋಗು ಹೇಳುದು, ಕಾಡು ಬಾ ಹೇಳುದು!.ಆಶ್ಚರ್ಯ ಆವುತ್ತಲ್ಲೊ!. ಎನಗೂ ಸುರುವಿಂಗೆ ಹಾಂಗೇ ಆಯಿದು. ಎಂತ ಕತೆ ನೋಡುವೊಂ. ಮನುಷ್ಯಂಗೆ  ಚತುರಾಶ್ರಮ ಹೇಳಿ ನಾಲ್ಕು ವಿಧ ಇದ್ದಡ. ೧.ಬ್ರಹ್ಮಚರ್ಯ,೨.ಗೃಹಸ್ಥ,೩.ವಾನಪ್ರಸ್ಥ,೪.ಸನ್ಯಾಸ. ಹೀಂಗೆ. ಬ್ರಹ್ಮೋಪದೇಶ...

“ಆರಕ್ಕೆ ಏರ, ಮೂರಕ್ಕೆ ಇಳಿಯ”-(ಹವ್ಯಕ ನುಡಿಗಟ್ಟು-92) 13

“ಆರಕ್ಕೆ ಏರ, ಮೂರಕ್ಕೆ ಇಳಿಯ”-(ಹವ್ಯಕ ನುಡಿಗಟ್ಟು-92)

  “ಆರಕ್ಕೆ ಏರ,ಮೂರಕ್ಕೆ ಇಳಿಯ”-(ಹವ್ಯಕ ನುಡಿಗಟ್ಟು-92) ಅಪರೂಪಲ್ಲಿ ಹಳೇ ಜೆನ ನಾಣಣ್ಣᵒ ಕಾಂಬಲೆ ಸಿಕ್ಕಿದᵒ. ಅಡಿಗ್ಗೆ ಹೋಪವᵒ. ಅಡಿಗೆಯನ್ನೇ ನಂಬಿಯೊಂಡು ಅದಲ್ಲೇ ಏಳಿಗೆ ಆದ ನಾಣಣ್ಣ ಅವನ ಮಕ್ಕೊಗೆಲ್ಲಾ ಒಳ್ಳೆ  ವಿದ್ಯಾಭ್ಯಾಸ ಕೊಟ್ಟು, ಚೆಂದದ ಅರಮನೆ ಹಾಂಗಿದ್ದ ಮನೆಯನ್ನೂ ಕಟ್ಟಿ,ಮಕ್ಕೊ,ಸೊಸೆಕ್ಕೊ,ಪುಳ್ಳಿಯಕ್ಕೊ ಹೇಳಿ...

ಸುಭಾಷಿತ -೨೯ 4

ಸುಭಾಷಿತ -೨೯

ಸುಖಂ ಸ್ವಪಿತ್ಯನೃಣವಾನ್ ವ್ಯಾಧಿಮುಕ್ತಶ್ಚ ಯೋ ನರಃ। ಸಾವಕಾಶೈಸ್ತು ಯೋ ಭುಂಕ್ತೇ ಯಸ್ತು ದಾರೈರ್ನ ಸಂಗತಃ।।   ಪದಚ್ಛೇದ: ಸುಖಂ ಸ್ವಪಿತಿ ಅನೃಣವಾನ್ ವ್ಯಾಧಿಮುಕ್ತಃ ಚ ಯಃ ನರಃ। ಸಾವಕಾಶೈಃ ತು ಯಃ ಭುಂಕ್ತೇ ಯಃ ತು ದಾರೈಃ ನ ಸಂಗತಃ।।  ...

“ರಚ್ಚೆಂದ ಬಿಡ,ಗೂಂಜಿಂದ ಬಿಡ”-( ಹವ್ಯಕ ನುಡಿಗಟ್ಟು-91) 19

“ರಚ್ಚೆಂದ ಬಿಡ,ಗೂಂಜಿಂದ ಬಿಡ”-( ಹವ್ಯಕ ನುಡಿಗಟ್ಟು-91)

“ರಚ್ಚೆಂದ ಬಿಡ,ಗೂಂಜಿಂದ ಬಿಡ”-(ಹವ್ಯಕ ನುಡಿಗಟ್ಟು-91) ಸಣ್ಣಾದಿಪ್ಪಗಣ ಒಂದು ಪ್ರಸಂಗ! ಚಾವಡಿಲಿ ತಮ್ಮಂದ್ರು ಎರಡು ಜೆನವೂ ಎಂತದೋ ವಿಷಯಕ್ಕೆ ಲಡಾಯಿ ಮಾಡ್ಳೆ ಸುರುಮಾಡಿದೊವು.ಅತ್ತೂ-ಇತ್ತೂ ಹೊಯಿಕ್ಕಯಿ ಮಾಡುದು ನಿಲ್ಲುತ್ತೇ ಇಲ್ಲೆ.ಅಬ್ಬೆ ಅವರ ಎರಡು ಜೆನರನ್ನೂ ಬಿಡುಸಲೆ ನೋಡಿದ್ದು ಪ್ರಯೋಜನ ಆತಿಲ್ಲೆ. ಅಬ್ಬೆ ಹೆರ ಬಂದು,...

“ಬೆಳೂಲಿಲ್ಲಿ ಹಲಸಿನಕಾಯಿ ಕಡುದಾಕಿದಾಂಗೆ”-(ಹವ್ಯಕ ನುಡಿಗಟ್ಟು-90) 8

“ಬೆಳೂಲಿಲ್ಲಿ ಹಲಸಿನಕಾಯಿ ಕಡುದಾಕಿದಾಂಗೆ”-(ಹವ್ಯಕ ನುಡಿಗಟ್ಟು-90)

  “ಬೆಳೂಲಿಲ್ಲಿ ಹಲಸಿನಕಾಯಿ ಕಡುದಾಕಿದಾಂಗೆ”-(ಹವ್ಯಕ ನುಡಿಗಟ್ಟು-90) ನೆರೆಕರೆ, ನೆಂಟ್ರಿಷ್ಟರೂಳಿ ಭೇಟಿಯಪ್ಪಗ, ಸುಖ-ದುಕ್ಕ ಕೇಳುವದು ಇಪ್ಪದೇ. ಹೀಂಗೊಂದು ಜೆಂಬಾರಕ್ಕೆ ಆನು ಹೋದ ಸಂದರ್ಭಲ್ಲಿ ; “ಅಪ್ಪೊ ಭಾವಯ್ಯಾ ಮನ್ನೆ ಆರೋ ಕುಳವಾರು ಬಂದು ಕೂಸಿನ ನೋಡಿಕ್ಕಿ ಹೋಯಿದವಾಡ, ಎಂತಾತದು?” ಕೇಳಿದᵒ  ಒಬ್ಬᵒ ....

ಪದ ಪರಿಚಯ 3

ಪದ ಪರಿಚಯ

ನಿಧಿ: ನಿಧೀಯತೇ ಅತ್ರ ಇತಿ ನಿಧಿಃ ಧೀಙ್ ಧಾರಣೇ ಧಾತುವಿಂದ ನಿಧಿ ಶಬ್ದ ಉತ್ಪತ್ತಿ ಆಯಿದು ಸ್ವರ್ಣಗುಣಾದಿಗಳ ಧಾರಣೆ ಮಾಡುವ ಕಾರಣ ನಿಧಿ ಉದಾ : ಗುಣನಿಧಿ, ಜಲನಿಧಿ, ಸ್ವರ್ಣನಿಧಿ   ಅಜ್ಞಾತಸ್ವಾಮಿಕಚಿರನಿಖಾತಸ್ವರ್ಣಾದಿಃ ನಿಧಿಃ ಯಜಮಾನ ಆರು ಹೇಳಿ ಗೊಂತಾಗದ್ದ, ತುಂಬಾ...

ಸುಭಾಷಿತ – ೨೮ 3

ಸುಭಾಷಿತ – ೨೮

ಅತ್ಯಂಬುಪಾನಾನ್ನ ವಿಪಚ್ಯತೇsನ್ನಮ್। ನಿರಂಬುಪಾನಾಚ್ಚ ಸ ಏವ ದೋಷಃ।। ತಸ್ಮಾನ್ನರೋ ವಹ್ನಿವಿವರ್ಧನಾಯ। ಮುಹುರ್ಮುಹುರ್ವಾರಿ ಪಿಬೇದಭೂರಿ।।   ಪದಚ್ಛೇದ: ಅತ್ಯಂಬುಪಾನಾತ್ ನ ವಿಪಚ್ಯತೇ ಅನ್ನಮ್ ನಿರಂಬುಪಾನಾತ್ ಚ ಸಃ ಏವ ದೋಷಃ। ತಸ್ಮಾತ್ ನರಃ ವಹ್ನಿವಿವರ್ಧನಾಯ ಮುಹುರ್ಮುಹುಃ ವಾರಿ ಪಿಬೇತ್ ಅಭೂರಿ।।   ಅನ್ವಯ:...

ಸುಭಾಷಿತ – ೨೭ 4

ಸುಭಾಷಿತ – ೨೭

ವ್ಯಾಲಾಶ್ರಯಾಪಿ ವಿಫಲಾಪಿ ಸಕಂಟಕಾಪಿ। ವಕ್ರಾಪಿ ಪಂಕಿಲಭವಾಪಿ ದುರಾಸದಾsಪಿ।। ಗಂಧೇನ ಬಂಧುರಿಹ ಕೇತಕಪುಷ್ಪವಲ್ಲೀ। ಏಕೋ ಗುಣಃ ಖಲು ನಿಹಂತಿ ಸಮಸ್ತದೋಷಾನ್।।   ಪದಚ್ಛೇದ: ವ್ಯಾಲಾಶ್ರಯಾ ಅಪಿ ವಿಫಲಾ ಅಪಿ ಸಕಂಟಕಾ ಅಪಿ। ವಕ್ರಾ ಅಪಿ ಪಂಕಿಲಭವಾ ಅಪಿ ದುರಾಸದಾ ಅಪಿ।। ಗಂಧೇನ ಬಂಧುಃ...

“ಕೂಗದ್ದ ಕುಞ್ಞಿಗೆ ಮಲೆಹಾಲು ಸಿಕ್ಕ”-(ಹವ್ಯಕ ನುಡಿಗಟ್ಟು-89) 11

“ಕೂಗದ್ದ ಕುಞ್ಞಿಗೆ ಮಲೆಹಾಲು ಸಿಕ್ಕ”-(ಹವ್ಯಕ ನುಡಿಗಟ್ಟು-89)

  –ಕೂಗದ್ದ ಕುಞ್ಞಿಗೆ ಮಲೆಹಾಲು ಸಿಕ್ಕ-(ಹವ್ಯಕ ನುಡಿಗಟ್ಟು-89) ಗಡಿನಾಡ ಕನ್ನಡಿಗರಿಂಗೆ , ಮಲೆಯಾಳ ಭಾಷೆಯ ಹೇರಿಕೆಯ ವಿರುದ್ಧ ಮನ್ನೆ ಕಾಸರಗೋಡು ಕಲೆಕ್ಟರೇಟ್ ಆಫೀಸಿನ ಸುತ್ತೂ ಕನ್ನಡಿಗರ ಹೋರಾಟದ ಸಮಯಲ್ಲಿ ಇದು ನೆಂಪಾದ್ದು ವಿಜಯತ್ತಗೆ. ಗಡಿನಾಡ ಕನ್ನಡಿಗರು ಕೂಗಿ, ಕುಟ್ಟಿ,ಬೊಬ್ಬೆ ಹಾಕದ್ದೆ ಸರಕಾರಕ್ಕೆ...

ಪದ ಅರ್ಥ ಚಿಂತನ 3

ಪದ ಅರ್ಥ ಚಿಂತನ

ಬಡಬಾಗ್ನಿ(ವಡವಾಗ್ನಿ)   ವಡವಾ ಸಮುದ್ರಾನ್ತಸ್ಥಾ ಘೋಟಕೀ ತತ್ಸಂಬಂಧೀ ಅಗ್ನಿಃ ವಡವಾಗ್ನಿರ್ವಡವಾನಲಃ(ಜಟಾಧರ)   ಸಮುದ್ರದೊಳ ಇಪ್ಪ ಕುದುರೆ(ವಡವಾ)ಗೆ ಸಂಬಂಧಪಟ್ಟ ಅಗ್ನಿ ವಡವಾಗ್ನಿ/ವಡವಾನಲ.   ವಡವಾಯಾಃ ಶಿವಸೃಷ್ಟಾಶ್ವಾಯಾಃ ಮುಖಸ್ಥೋsಗ್ನಿಃ (ವಾಚಸ್ಪತ್ಯ ಮ್) ಶಿವನಿಂದ ಸೃಷ್ಟಿಯಾದ ಕುದುರೆ(ವಡವಾ)ಯ ಬಾಯಿಲಿ ಇಪ್ಪ ಅಗ್ನಿ ವಡವಾಗ್ನಿ.   ಬಲಂ...

“ಕತ್ತಿ ಚಿನ್ನದ್ದಾದರೂ ಕುತ್ತಿರೆ ಸಾಯದ್ದಿರ”-(ಹವ್ಯಕ ನುಡಿಗಟ್ಟು-88) 8

“ಕತ್ತಿ ಚಿನ್ನದ್ದಾದರೂ ಕುತ್ತಿರೆ ಸಾಯದ್ದಿರ”-(ಹವ್ಯಕ ನುಡಿಗಟ್ಟು-88)

“ಕತ್ತಿ ಚಿನ್ನದ್ದಾದರೂ ಕುತ್ತಿರೆ ಸಾಯದ್ದಿರ”-(ಹವ್ಯಕ ನುಡಿಗಟ್ಟು-88) ಚಿನ್ನ ಹೇಳಿರೆ ಅದೊಂದು ಸಾಮೂಹಿಕ ಹೆಗ್ಗಳಿಕೆ. ಬೆಲೆಬಾಳುವ ಲೋಹ. ಚಿನ್ನಕ್ಕೆ ಮಾರುಹೋಗದ್ದವು ಬಹು ವಿರಳ.ಅತೀ ಪ್ರೀತಿ ಪಾತ್ರದವರ ಚಿನ್ನ ಹೇಳಿ ಸಂಬೋಧನೆ ಮಾಡುವದರನ್ನೂ ನಾವು ನೋಡುತ್ತು.ಅದೇ ವಿಶೇಷತೆಂದಲೇ  ನಮ್ಮ ಭಾಷೆಲಿ ಕುಙ್ಙಿ ಮಕ್ಕೊಗೆ  ’ಬಂಗಾರೂ’...