ದೊಡ್ಡಮಾವ ಹೇದರೆ ನಮ್ಮ ನೆರೆಕರೆಯ ಹಿರಿಯರು. ಒರಿಶಲ್ಲಿ ಮಾಶ್ಟ್ರುಮಾವನಿಂದಲೂ ದೊಡ್ಡ. ಕಾಂಬಲೂ ಹಾಂಗೇ. ಅವರ ಮನೆಲಿ ಅಣ್ಣ ತಮ್ಮಂದ್ರ ಪೈಕಿ ಅವು ದೊಡ್ಡ ಆದ ಕಾರಣ ಅವಕ್ಕ ದೊಡ್ಡಣ್ಣ / ದೊಡ್ಡ ಬಾವ ಹೇಳಿಯೇ ಹೆಸರು ಬಂತು. ಅವರ ನಿಜವಾದ ಹೆಸರು ಆರಿಂಗೆ ನೆಂಪಿದ್ದು ಬೇಕೇ! ಅಂತೂ ನವಗೆಲ್ಲರಿಂಗುದೆ ಅವು ದೊಡ್ಡಮಾವ. ಇನ್ನುದೇ ಗುರ್ತ ಬೇಕಾರೆ ಅವು ದೊಡ್ಡಬಾವನ ಅಪ್ಪ!! ಹಳೇ ಕಾಲದ ಕುಂಬ್ಳೆಸೀಮೆಯ ಭಾಶೆಯ ಸರಾಗವಾಗಿ, ಕ್ರಮಾಗತವಾಗಿ ಮಾತಾಡ್ತ ಕ್ರಮ ಅವರದ್ದು. ಒಪ್ಪಣ್ಣನ ಹತ್ರೆ ಎಲ್ಲ [...]

ಈಗ ಅಂತೂ ಹೋವುತ್ತ ಬತ್ತ ಡಾಗುಟ್ರ°, ಆಸ್ಪತ್ರೆ ಇದ್ದರೂ, ಮದಲಿಂಗೆ – ಶಂಬಜ್ಜನ ಕಾಲಲ್ಲಿ – ಎಲ್ಲ ನಮ್ಮ ಊರಿಲಿ ಈ ನಮುನೆ ಇತ್ತಿಲ್ಲೆ. ಜೆನಂಗೊ ಆರೋಗ್ಯವಂತರೂ, ಗಟ್ಟಿಮುಟ್ಟು ಆಳುಗಳೂ ಆಗಿತ್ತಿದ್ದವು. ಈಗಾಣ ಪೀಶಕತ್ತಿಗಳ ಹಾಂಗೆ ಎಳಬ್ಬೆ ಅಲ್ಲನ್ನೆ. ಮದ್ದುಗೊ ಈಗಾಣಷ್ಟು ಬೇಕೂ ಆಗ. ಒಂದು ವೇಳೆ ಬೇಕಾದರೆ ಹೇಳಿಗೊಂಡು ಎಲ್ಲ ಮನೆ ಮನೆಗಳಲ್ಲಿ ಮದ್ದುಗೊ ಮಡಿಕ್ಕೊಂಡು ಇಕ್ಕು. ಅದಕ್ಕೆ ಅಜ್ಜಿಮದ್ದುಗೊ ಹೇಳಿ ಸೂಕ್ಷ್ಮಲ್ಲಿ ಹೇಳುತ್ಸು. ಕ್ರಮೇಣ ಇಂಗ್ಳೀಶು ಮದ್ದುಗೊ ಬಂತಲ್ದಾ, ಜೆನ್ಮದಾರಭ್ಯ ಅದರ ಕುಡಿವಲೆ ಸುರು [...]

ನಿಂಗೊ ಸಣ್ಣ ಇಪ್ಪಗ: ಹೊತ್ತಪ್ಪಗ ಆಟವ ಅರ್ದಲ್ಲೇ ನಿಲ್ಲುಸಿ, ಮನಸ್ಸಿಲ್ಲದ್ದ ಮನಸ್ಸಿಲಿ ಕೈ ಕಾಲು ಮೋರೆ ತೊಳದು, ದೇವರೊಳ ಸಾಲಾಗಿ ಕೂದುಗೊಂಡು ಅಮ್ಮ ಹೇಳುಸಿದ್ದರ ಹೇಳಿದ್ದಿರಾ? ’ಚೈತ್ರಾ, ಒಯಿಶಾಕಾ,..’, ’ಮೇಷ, ವೃಷಭ..’ ’ಪ್ರಭವ, ವಿಭವ..’ ಇತ್ಯಾದಿ ಯೇವದಾರು? ನಿಂಗೊ ಬೆಳದ್ದು ಅವಿಭಕ್ತ ಮನೆಲಿ ಹೇಳಿ ಆದರೆ, ಈ ಅನುಬವ ಇದ್ದೇ ಇಕ್ಕು. ಸಣ್ಣ ಕುಟುಂಬ ಆಗಿದ್ದರೆ ನಿಂಗಳ ಮಾಂತ್ರ ಕೂರುಸಿಗೊಂಡು ಹೇಳಿಕೊಟ್ಟಿಕ್ಕು. ಅಲ್ಲದೋ? ಏಣಿಚಿತ್ರದ ಮಗ್ಗಿ ಪುಸ್ತಕದ ಪುಟಂಗಳ ಎಡೆಲಿ ಇರ್ತ ಕೆಲವೆಲ್ಲ ಮಾಹಿತಿಗಳ ಮದಲೇ ಕಲ್ತ [...]

ಬಾಯಿ ಇಲ್ಲದ್ರೂ ಜೆನಂಗೊ ಬದುಕ್ಕುಗು. ನೆಗೆ ಇಲ್ಲದ್ರೆ ಬದುಕ್ಕುಗೊ?
ಸಾಧ್ಯವೇ ಇಲ್ಲೆ!

ಶ್ರುತಿ – ಸ್ಮೃತಿ ಹೇಳಿ ಎರಡು ವಿಭಾಗ ಅಡ ನಮ್ಮ ಹಿರಿಯೋರು ಮಾಡಿದ್ದು.
ಶ್ರುತಿ ಹೇಳಿರೆ ಕೇಳಿದ್ದು – ಸ್ಮೃತಿ ಹೇಳಿರೆ ಮನಸ್ಸಿಂಗೆ ಬಂದದು.
ಇದೆರಡುದೇ ನಮ್ಮ ಋಷಿಗೊಕ್ಕೆ ಆದ್ದು ವೇದಕಾಲಲ್ಲಿ – ಸಾವಿರಾರು ಒರಿಷ ಹಿಂದೆ.
ಅಲ್ಲಿಂದ ಇಲ್ಲಿ ಒರೆಂಗುದೇ ಆ ಮಂತ್ರಂಗೊ ನಮ್ಮ ನೆತ್ತರಿಲಿ ಒಳುಕ್ಕೊಂಡು ಬಂತು. ಹೇಂಗೆ?

ಮಾತಾಡುವಾಗ ಎಡೆಡೆಲಿ ಗಾದೆ ಸೇರುಸುತ್ತದು ಅನುಬವಸ್ಥರ ಕ್ರಮ. ಅಂದೇ ನಾವೊಂದರಿ ಮಾತಾಡಿದ ಹಾಂಗೆ, ಬದುಕ್ಕಿ ಬೆಳದ ಪರಿಸರದ ಕೆಲವು ಆದರ್ಶ ಸಂಗತಿಗಳ ತಾತ್ಪರ್ಯಂಗಳ ಒಂದೇ ಗೆರೆಯಷ್ಟು ಸಣ್ಣ ಮಾಡಿ – ಒಂದು ಪಳಮ್ಮೆ ಮಾಡುದು. ಅನುಭವವ ಹೊಂದಿಗೊಂಡ ಆ ಪಳಮ್ಮೆಯ ಬೇಕಾದ ಸಂದರ್ಭಕ್ಕೆ ಬೇಕಾದ ಹಾಂಗೆ ಉಪಯೋಗುಸುದು ಅವರ ಮಾತಿಂಗೆ ತೂಕ ಕೊಡ್ತು. ’ಓಡಾರಿ ಕುಡು ಹಾಕಿದ ಹಾಂಗೆ’, ’ಹೊಳೆಲಿ ಹುಳಿ ತೊಳದ ಹಾಂಗೆ’, ಅದರ ಹಾಂಗೆ, ಇದರ ಹಾಂಗೆ ಹೇಳಿ ಎಡೆಡೆಲಿ ಸೇರುಸುವಗ ಎದುರಾಣವಂಗೆ ವಿಶಯವೂ [...]

ಅದೆಲ್ಲ ಸರಿ, ’ಶುದ್ದಿ ಹೇಳ್ತದು ಒಪ್ಪಣ್ಣ ಮಾಂತ್ರ’ ಹೇಳಿ ಗ್ರೇಶಿದಿರೋ? ಹಾಂಗೆ ಗ್ರೇಶಿದ್ದರೆ ಅದು ತಪ್ಪು. ಒಪ್ಪಣ್ಣನ ನೆರೆಕರೆಯವು ಎಲ್ಲೊರುದೇ ಶುದ್ದಿ ಹೇಳ್ತವು. ಒಬ್ಬೊಬ್ಬ ಒಂದೊಂದು ವಿಶಯಲ್ಲಿ. ಅವರವರ ಧಾಟಿಲಿ. ಅದುವೇ ಒಂದು ಗೌಜಿ. ಅಲ್ದೋ? ಮದಲಿಂಗೆ, ಶಂಬಜ್ಜನ ಕಾಲಲ್ಲಿ: ನಮ್ಮ ಸಾರಡಿ ತೋಡಿಂಗೆ ನೆರೆಕರೆಯವೆಲ್ಲ ಹತ್ತು-ಹನ್ನೊಂದು ಗಂಟೆಗೆ ಮೀವಲೆ ಹೋಪದಡ. ಎಲ್ಲೊರುದೇ ಸೇರುಗು. (ಸೇರ್ಲೇ ಬೇಕು, ತೀರಾ ಅನಿವಾರ್ಯವ ಹೊರತುಪಡುಸಿ. ಅದೊಂದು ಸಂವಿಧಾನ! ) ಆ ದಿನ ಪೇಟಗೆ – ಬದಿಯಡ್ಕಕ್ಕೋ, ಕಾಸ್ರೋಡಿಂಗೋ-ಕುಂಬ್ಳಗೋ- ಮತ್ತೊ° ಹೋದವು [...]

ಭಾರತದ ಇತಿಹಾಸಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು ಜೆನ ಬಂದು ಹೋಯಿದವು, ಸಾರಡಿತೋಡಿಲಿ ನೀರು ಹರುದು ಹೋದ ಹಾಂಗೆ.ಇನ್ನುದೇ ಬತ್ತಾ ಇದ್ದವು. ಅವುದೇ ಇತಿಹಾಸದ ಒಂದು ಪುಟಲ್ಲಿ ಸೇರಿ ಹೋವುತ್ತವು.!ಇಡೀ ಜನಪ್ರವಾಹ, ತಲೆಮಾರಿನ ಪ್ರವಾಹಲ್ಲಿ ಕೆಲವು ಮುತ್ತುಗೊ ಮಾಂತ್ರ ನೆಂಪೊಳಿತ್ತು, ಮತ್ತೆ ಒಳುದವೆಲ್ಲ ಯಥಾಯೋಗ್ಯ ಕಾರ್ಯ ಮಾಡಿ ಸೇರೆಕ್ಕಾದ ಸಮುದ್ರ ಸೇರಿಗೊಳ್ತವು. ಆ ಕೆಲವು ಮುತ್ತೊಗೊ, ಒಳುದವು ನೆಂಪೊಳಿತ್ತ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದ್ದು ಮಾಂತ್ರ ಅಲ್ಲದ್ದೇ, ಮತ್ತೆ ಬತ್ತವಕ್ಕೆ ದಾರಿದೇ ತೋರುಸಿಕ್ಕಿ ಹೋವುತ್ತವು. ’ಕೌರವರಲ್ಲಿ ಮೂವತ್ತೈದನೇ ಜೆನದ ಹೆಸರೆಂತರ?’ ಕೇಳಿರೆ ಶೇಣಿ ಅಜ್ಜಂಗೆ [...]

ಮದಲಿಂಗೇ ಹಾಂಗೆ, ನಮ್ಮೋರಿಂಗೆ ತುಳು ಭಾಶೆ ತುಂಬ ಹತ್ತರೆ.ಕೆಲಸಕ್ಕೆ ಬತ್ತ ಆಳುಗೊ ಹೆಚ್ಚಿನವುದೇ ತುಳುವಿನವು ಆದ ಕಾರಣ, ಅವರತ್ರೆ ’ಪೋಲಯ-ಬಲಯ’ (ಹೋಗ° – ಬಾರ°) ಹೇಳೆಕ್ಕಾರೆ ತುಳುವೇ ಆಯೆಕ್ಕಷ್ಟೇ. ಹಳೆಕಾಲಂದಲೇ ಕೆಲಸಕ್ಕೆ ಬತ್ತರೆ ಕೆಲವು ಜೆನ ನಮ್ಮಂದ ಲಾಯ್ಕ ಹವ್ಯಕ ಮಾತಾಡಿರೂ, ಮನೆ ಯೆಜಮಾನ ಮಾಂತ್ರ ತುಳುವಿಲೇ ಮಾತಾಡುಗಷ್ಟೇ. ದರ್ಪ ಕಾಣೆಕ್ಕಲ್ಲದೋ? ಹಾಂಗೆ!ಮಕ್ಕೊ ಸಣ್ಣ ಇಪ್ಪಗ, ಅರ್ದಂಬರ್ದ ನಮ್ಮ ಬಾಶೆ ಕಲ್ತೋಂಡಿಪ್ಪ ಆ ಬಾಬೆಗೆ ಗೊಂತಾಗದ್ದ ಹಾಂಗೆ ದೊಡ್ಡವು ಎಂತಾರು ಶುದ್ದಿ ಮಾತಾಡೆಕ್ಕಾರೆ ತುಳುವೇ ಮಾತಾಡುಗು ಅತ್ತಿತ್ತೆ. [...]

ಒಪ್ಪಣ್ಣ ಯೇವತ್ತುದೇ ಕುಶಾಲೇ ಮಾತಾಡುದು ಹೇಳಿ ಏನೂ ಇಲ್ಲೆ. ಕೆಲಾವು ಸರ್ತಿ ಗಾತಿ(ಗಂಭೀರ) ಮಾತಾಡುದೂ ಇದ್ದು. ಈ ಶುದ್ದಿ ಇದ್ದಲ್ದಾ, ಇದರ ಓದುತ್ತಾ ಹೋಗಿ, ಅಷ್ಟಪ್ಪಗ ಇದರ ಗಂಭೀರತೆ, ಅನಿವಾರ್ಯತೆ ಅರ್ತ ಅಕ್ಕು ನಿಂಗೊಗೇ! ಓ ಮೊನ್ನೆ ಎಂಗೊ- ಕೆಲವೆಲ್ಲ ಚೆಂಙಾಯಿಗೊ ಸೇರಿ ಚೆರಪ್ಪುವಗ, ಆಚಕರೆಮಾಣಿ ಅವನ ನೆಂಟ್ರ ಪೈಕಿ ಒಂದು ಕೂಸಿನ ಶುದ್ದಿ ಹೇಳಿದ°. ರಜರಜ ಗೊಂತಿದ್ದರೂ, ಕೆಲವೆಲ್ಲ ಹೊಸವಿಷಯ ಬಂತು. ಕೇಳಿ ಬೇಜಾರಾತು. ನಿಂಗೊಗೂ ಬೇಜಾರಾವುತ್ತೋ ಏನೋ! ಅದರ ಮನೆ ವಿಟ್ಳ ಸೀಮೆಲಿ ಎಲ್ಲಿಯೋ [...]