ವತ್ಸರ ಹೇಳಿರೆ ಒರಿಶ ಹೇಳಿ, ಸಂಸ್ಕೃತಲ್ಲಿ.
ಯುಗಾದಿಂದ ಯುಗಾದಿಗೆ ಒರಿಶ ಲೆಕ್ಕ ನಮ್ಮದು. ಗೊಂತಿದ್ದನ್ನೇ?
ಒರಿಶ ಸುರು ಅಪ್ಪದು ಯುಗಾದಿಂದ. ಒಂದೊಂದು ಒರಿಶಕ್ಕೂ ಒಂದೊಂದು ಹೆಸರು ಇದ್ದು, ನಮ್ಮ ಕ್ರಮಲ್ಲಿ. ಒಟ್ಟು ಅರುವತ್ತು ಹೆಸರುಗೊ. ಅರುವತ್ತು ಕಳುದು, ಅರುವತ್ತೊಂದನೇ ಒರಿಶಂದ ಮತ್ತೆ ಇರುವಾರ ಸುರೂವಿಂದ!
ಈ ನಮುನೆ ಅರುವತ್ತು ಒರಿಷಕ್ಕೆ ಒಂದು ಚಕ್ರ. ಇದಕ್ಕೆ ಸಂವತ್ಸರ ಚಕ್ರ ಹೇಳುದು..

ಮನ್ನೆ ಹತ್ತು -ಹದ್ನೈದು ದಿನಂಗಳ ಹಿಂದೆ ಆನು ಡೆಲ್ಲಿಗೆ ಹೋಯೆಕಾಗಿ ಬಂತು. ಅದರ ಬಗ್ಗೆ ರಜ್ಜ ಮಾತಾಡುವೊ ಹೇಳಿ ಆಯಿದು.
ಈ ನಮ್ಮ ದೇಶದ ಒಂದು ವಿಶೇಷ ನೋಡಿ, ಒಂದು ಊರಿಂಗೆ ಒಂದೊಂದು ಭಾಷೆಲಿ ಒಂದೊಂದು ನಮುನೆಯ ಹೆಸರು.
ನಮ್ಮ ಕೊಡೆಯಾಲಕ್ಕೆ ಎಷ್ಟು ಹೆಸರು! ಹಾಂಗೆ ಈ ಡಿಲ್ಲಿಗುದೆ ಬೇರೆ ಬೇರೆ ಭಾಷೆಗಳಲ್ಲಿ ಬೇರೆ ಬೇರೆ ಹೆಸರುಗೊ ಇದ್ದಲ್ಲದ? ಇರಳಿ,ಆ ವಿಷಯ ಇನ್ನೊಂದರಿ ಮಾತಾಡುವೊ.
ಆನು ಹೋಯೆಕ್ಕಾಗಿದ್ದದು ಒಂದು ಗೋರ್ಮೆಂಟ್ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮ; ಅದು ಭಾಷೆಗೆ ಸಂಬಂಧಪಟ್ಟದೆ. ಆದರೆ, ಗೋರ್ಮೆಂಟ್ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮ ಆದ ಕಾರಣ “ಗೋರ್ಮೆಂಟಾಲಿಟಿ” ಹೇಳಿ ಒಂದಿದ್ದನ್ನೆ, ಅದುಇಪ್ಪದು ಸಾಮಾನ್ಯ.
ಹಾಂಗಾಗಿ ೨೧ಕ್ಕೆ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮ ಇದ್ದರೆ ೧೧ಕ್ಕೆ ಎನಗೆ ಅವರ ಕಾಗತ ಬಂತು. ರೈಲಿಂಗೆ ನಾವು ಸುಮಾರು ಮದಲೇ ಬುಕ್ಕೆಕ್ಕಾವುತ್ತಿದ ಸಮಯ ಅಪ್ಪಗ ಹೋದರೆ ಆವುತ್ತ? ಅಂತೂ ಆನು ಬುಕ್ಕುವಗ ಹೋಪಲೂ ಬಪ್ಪಲೂ ಕಾವ ಪಟ್ಟಿಲಿ ೯ -೧೦ ಹೀಂಗೆ ಸಿಕ್ಕಿತ್ತು…

ನವರಾತ್ರಿ ಸಮೇಲಿ ಒರಿಷಕ್ಕೂ ಆವ್ತ ಕ್ರಮ – ನೆರೆಕರೆವು, ನಂಟ್ರು ಸೇರಿ ತಾಳಮದ್ದಳೆ; ಇರುಳಿಂಗೆ – ಬೇಳ ಗ್ರಾಮದ ಕುಂಜಾರು ಹತ್ರಾಣ ಒಂದು ಮನೇಲಿ.
ಸ್ವತಃ ಆ ಮನೆವೇ ಎರಡು ಮೂರು ಜೆನ ಹವ್ಯಾಸಿಗೊ ಇದ್ದವು.
ದೊಡ್ಡಜ್ಜ ಪದ ಹೇಳ್ತವು. ದೊಡ್ಡಮಾವನದ್ದು ಚೆಂಡಗೆ ಎತ್ತಿದ ಕೈ. ಒಪ್ಪಕುಂಞಿ ಮಾವ ಚೆಂಡೆಮದ್ದಳೆ ಪೆಟ್ಟು ಎಲ್ಲ ಅಂತೆ ಇಪ್ಪಗ ಬಾರುಸುಗು – ತಾಳಮದ್ದಳೆಗೆ ಬಾರುಸ. ರಾಮಜ್ಜ ಚೆಂಡೆ ಮುಚ್ಚುಗು. (ಚೆಂಡೆ ಮುಚ್ಚುಸ್ಸು ಹೇಂಗೆ ಹೇದು ಮತ್ತೆ ಹೇಳ್ತೆ)
ಒಪ್ಪಕುಂಞಿಮಾವ ಚೆಂಡೆ ಕೋಲು ಚೆಂದಕ್ಕೆ ಕೆತ್ತಿ ಮಡಗಿದ್ದು ಇದ್ದು, ಎರಡು ಪ್ರತಿ. ವಿರಾಮಲ್ಲಿಪ್ಪಗ ಬಾಜಿರದ ಹಲಗೆಲಿ ಕೂದಂಡು ಬಾರುಸುಗು. ಹಲಗ್ಗೇ ಕುಟ್ಟಿಂಡು.
ಒಂದೊಂದಾರಿ ಮೂರು ಸಂದಿ ಹೊತ್ತಿಂಗೂ ಮಜ್ಜಾನಪ್ಪಗ ಉಂಡಿಕ್ಕಿಯೋ, ಧೀಂಗಿಣ ಹಾಕುತ್ತ ಕ್ರಮ ಇದ್ದು. ಒಬ್ಬ ಪದ ಹೇಳುಸ್ಸು, ಮದ್ದಳೆ ಚಕ್ರತಾಳ, ತೆಂಡೆ ತಾಳ ಬಾರುಸುಸ್ಸು.
ಹಾಂ, ಹೇದಾಂಗೆ ಕೇಳಿಬಡಿಸ್ಸು – ಪೀಠಿಕೆ ಅದರ ಬಾರುಸಾಣ ಎಲ್ಲ ಆದ ಮತ್ತೆ.
ಅರ್ಥ ಹೇಳ್ಳೆಯಿಲ್ಲೆ ಅಂಬಗ ಹೇಳ್ತ ಜೆನಂಗಳೂ ಇರ್ತವಿಲ್ಲೆ. ಕೇಳ್ತವೂ ಇರ್ತವಿಲ್ಲೆ.
ಇದು ಇಂದು ನೇರಂಪೋಕು – ಹೊತ್ತೋಪಲೆಯಿದ್ದ ಮೋಜು.

ನಾವು ದಿನ ನಿತ್ಯ ಒಂದಲ್ಲದ್ದರೆ ಒಂದು ವಾಹನಲ್ಲಿ ಓಡಾಡಿಗೊಂಡು ಇರುತ್ತು. ಅದು ಸ್ಕೂಟರ್, ಬೈಕ್ ಹಾಂಗಿಪ್ಪ ಎರಡು ಚಕ್ರದ ವಾಹನ ಅಗಿಕ್ಕು ಇಲ್ಲದ್ದರೆ, ಕಾರು, ಬಸ್,ವ್ಯಾನ್, ಜೀಪ್ ಹಾಂಗಿಪ್ಪ ನಾಲ್ಕು ಚಕ್ರದ ವಾಹನ ಅಗಿಕ್ಕು ಇಲ್ಲದ್ದರೆ ರೈಲ್ ಬಂಡಿ ಆಗಿಕ್ಕು, ಅಲ್ಲ ವಿಮಾನ ಆದಿಕ್ಕು. ಇದೆಲ್ಲ ನಮ್ಮನ್ನೂ, ನಮ್ಮ ಲೋಡ್ ಗಳನ್ನೂ ಎಳಕ್ಕೊಂಡು ಹೋಯೆಕ್ಕಾದರೆ ಅದಕ್ಕೆ ಶಕ್ತಿ ಬೇಕಲ್ಲದ. ಆ ಶಕ್ತಿ ಸಿಕ್ಕೆಕ್ಕಾದರೆ ಅದಕ್ಕೆ ಇಂಧನ ತುಂಬುಸೆಕ್ಕು. ನಾವು ಹಷು ಅಪ್ಪಗ ಊಟ ಮಾಡುತ್ತ ಹಾಂಗೆ. ನಮ್ಮಊಟ ಸರಿಯಾಗಿ ಇದ್ದರೆ ಮಾತ್ರ ನಮ್ಮ ಆರೋಗ್ಯ ಸರಿಯಾಗಿ ಇಕ್ಕು. ಇದೇ ರೀತಿ ವಾಹನಂಗೊಕ್ಕೆ ಕೂಡ ಸರಿಯಾದ ಇಂಧನ ಹಾಕದ್ದರೆ ಅದರ ಆರೋಗ್ಯ ಹಾಳು ಅಕ್ಕು. ನವಗೆ ಅಸೌಖ್ಯ ಅಪ್ಪಗ ಡಾಕ್ಟ್ರಲ್ಲಿಗೆ ಹೋಯೆಕ್ಕಾಗಿ ಬಪ್ಪ ಹಾಂಗೆ ವಾಹನಂಗೊಕ್ಕೆ ಗೇರೇಜಿಂಗೆ ಹೋಗಿಗೊಂಡು ಇರೆಕಕ್ಕು. ನಮ್ಮ ಅರೋಗ್ಯ ನವಗೆ ಹೇಂಗೆ ಮುಖ್ಯವೋ ಹಾಂಗೆ ವಾಹನಂಗಳ ಸುಸ್ಥಿತಿಲಿ ಮಡುಗುವದು ಕೂಡ ಅಷ್ಟೇ ಮುಖ್ಯ. ಇದರಲ್ಲಿ ಇಂಧನ ತುಂಬಾ ಮುಖ್ಯ ಪಾತ್ರ ವಹಿಸುತ್ತು.

ಈ ಇಂಧನ ಹೇಂಗೆ ತಯಾರಾಗಿ ನಮಗೆಲ್ಲ ಸಿಕ್ಕುತ್ತು, ಅದರ ಕ್ವಾಲಿಟಿ (Quality) ಹೇಂಗೆ ಇರೆಕು, ಇತ್ಯಾದಿ ಬಗ್ಗೆ ಸ್ಥೂಲ ಪರಿಚಯ ಮಾಡುವ, ಆಗದೊ?

ಈ ವೈಶಾಕದ ಉರಿಸೆಕೆಗೆ ಉಂಬಲೂ ಮೆಚ್ಚುತ್ತಿಲ್ಲೆ. ಒಂದು ನೀರು ಸಾರೋ ಮಣ್ಣ ಮಾಡಿರೆ ಸಾಕಾವುತ್ತು. ಪುನರ್ಪುಳಿ, ನಿಂಬೆಯೊಳಿ ಸಾರೆಲ್ಲ ಮಾಡಿಯೊಂಡಿರ್ತಿದ. ಹೇಳಿದಾಂಗೆ ಈ ಸರ್ತಿ ಪುನರ್ಪುಳಿ ಕಂಡಾವಟೆ ಆಯಿದು ಬಂಡಾಡಿಲಿ. ಮರದ ಬುಡಂದ ಕೊಡಿಯೊರೇಂಗೆ ತುಂಬಿಯೊಂಡಿದ್ದು, ಎಲೆಯೇ ಕಾಣದ್ದಾಂಗೆ. ಮಂಗ ಮಡಿಗಿರೆ ಎಲ್ಲ ಸಿಕ್ಕುಗು. ಅದು ಒಳಿಶೆಕ್ಕೆ. ಅಲ್ಲೇ ಹತ್ರಲ್ಲಿಪ್ಪ ಜಂಬುನೇರಳೆ ಸೆಸಿಲೂ ಒಳ್ಳೆತ ಹೂಗು ಹೋಯಿದು. ಪಾಪ ಪುಳ್ಯಕ್ಕೊ ಎಲ್ಲ ಆಶೆ ಬಿಟ್ಟೇ ಬಾಕಿ. ಮಂಗಂಗೊ ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ಮುದ್ಪಿ ಹಾಳುಮಾಡಿಹಾಕುತ್ತವತ್ಲಾಗಿ.. ಪುನರ್ಪುಳಿ ಶರ್ಬತ್ತಿನ ಮೊನ್ನೆ ಮಾತಾಡಿದ್ದದ. [...]

ಎಲ್ಲ ನೆರೆಕರೆಯ ಹಾಂಗೆ, ನಮ್ಮ ನೆರೆಕರೆಲಿದೇ ಎಲ್ಲರುದೇ ಇರ್ತವು.
ಪೂಜೆ ಮಾಡ್ತ ಬಟ್ಟಮಾವನಿಂದ ಹಿಡುದು, ಬೂತಕಟ್ಟುತ್ತ ಕೋಟಿಯ ಒರೆಂಗೆ..
ಎಣ್ಣೆ ತೆಗೆತ್ತ ಪಾಟಾಳಿಂದ ಕಳ್ಳು ತೆಗೆತ್ತ ಸಂಕಪ್ಪುವಿನ ಒರೆಂಗೆ..
ಹೂಗು ಮಾರ್ತ ರೋಸಮ್ಮನಿಂದ – ಮರ ಕಡಿತ್ತ ಇಬ್ರಾಯಿಯ ಒರೆಂಗೆ – ಎಲ್ಲರುದೇ..!
ಊರೇ ಹಾಂಗೇ ಅಲ್ಲದೋ – ಸಮಷ್ಟಿಯ ಜೀವನ!

ಈಗಾಣ ಈ ಇಪ್ಪತ್ತೊಂದನೇ ಶೆತಮಾನ ಹೇಳಿತ್ತುಕಂಡ್ರೆ, ತೀರಾ ಮದಲಾಣ ಹಾಂಗೆ – ಇಂತವಂಗೆ ಇಂತಾದ್ದೇ – ಹೇಳಿ ಏನೂ ಇಲ್ಲೆ.
ಮದಲಿಂಗೆ ಆದರೆ ಸಮ – ಬಟ್ಟಮಾವನ ಮಗ ಬಟ್ಟತ್ತಿಗೆ ಕಲಿತ್ತದು. ಜೋಯಿಷಪ್ಪಚ್ಚಿಯ ಮಗ ಜೋಯಿಷತ್ತಿಗೆ (ಜ್ಯೋತಿಷ್ಯ) ಕಲಿತ್ತದು, ಗುರುಗಳ ಮಗ ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡಿ ಅಧ್ಯಾಪನ ಸುರುಮಾಡುದು, ಓಡಾರಿಯ ಮಗ ಮಣ್ಣಳಗೆ ಮಾಡುದು, ಹೀಂಗೆ..
ಈ ಕೆಲಸಂಗಳಿಂದಾಗಿ ‘ಇಂತ ಪಂಗಡದವಂಗೆ ಇಂತ ಕೆಲಸ’ ಹೇಳುದು ನಿಗಂಟಾತು.
ಆರುದೇ ಮಾಡಿದ್ದಲ್ಲ, ಅದರಷ್ಟಕ್ಕೇ ಆದ್ದದು!

ಭವ ರೋಗ ಹೇಳಿದರೆ  ಹುಟ್ಟು – ಸಾವೆಂಬ ಬೇನೆ. ಇದರಿಂದ ತಪ್ಪುಸುಲೆ  ಆರಿಂಗೂ ಎಡಿತ್ತಿಲ್ಲೆ.. ಆದರೂ ಗುರು ದೀಕ್ಷೆoದ ಮುಕ್ತಿ ಮಾರ್ಗವ ಕಂಡುಕೊಂಡು ಭಗವತ್ಪಾದ ಸೇರಿ ಮುಂದಾಣ  ಜನ್ಮಕ್ಕೆ  ಮುಕ್ತಿ ಪಡೆಯುವ ಈ ಕ್ರಿಯೆಗೆ ಉಪನಯನವೊಂದೇ ಮಂತ್ರ ಹೇಳಿ ಹಿರಿಯರು ಹೇಳ್ತವು…. ಉಪನಯನದ ನಂತರ ಶ್ರದ್ಧಾ ಭಕ್ತಿoದ ತ್ರಿಕಾಲ ಸಂಧ್ಯಾವಂದನೆ, ಜಪ, ತಪಾದಿಗಳ ಮಾಡಿದರೆ ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಧೀ ಶಕ್ತಿ ನಮ್ಮಲ್ಲಿ ಉದ್ದೀಪನ ಆವ್ತು… ಇದಕ್ಕಾಗಿ  ಉಪನಯನವ ಸೂಕ್ತ ಕಾಲಲ್ಲಿ ಮಾಡೆಕ್ಕು . ಹೇಳಿ ಜೋಯಿಶಪ್ಪಚ್ಚಿ ಹೇಳುಗು… ಮದುವೆಗೆ [...]

ಬೇಂಕಿನ ಶಿವಮಾವ° ಹೇಳಿ ಒಬ್ಬ ಇದ್ದವು, ನಿಂಗೊಗೆ ಗೊಂತಿಕ್ಕೋ ಏನೋ!
ಶಿವಪ್ರಸಾದ° ಹೇಳಿ ಹೆಸರು, ವಿಟ್ಳ ಹೊಡೆಲಿ ಅವರ ಮೂಲ.
ಅಂದೇ ಊರು ಬಿಟ್ಟಿದ್ದರೂ, ಅವರ ಸಂಪರ್ಕ ಕಡುದ್ದಿಲ್ಲೆ.
ಹಾಂಗಾಗಿ ಒಪ್ಪಣ್ಣಂಗೂ ನೋಡಿ ಗೊಂತಿದ್ದು – ಚೆಂಬರ್ಪು ಅಣ್ಣನ ಮನೆಗೋ, ನೀರ್ಕಜೆ ಅಪ್ಪಚ್ಚಿ ಮನೆಗೋ ಮಣ್ಣ ಜೆಂಬ್ರಕ್ಕೆ ಹೋಗಿಪ್ಪಗ. ಅವಕ್ಕೆ ನೆರೆಕರೆ ಇದಾ.!

ಅಗಲ ಫ್ರೇಮಿನ ಕನ್ನಡ್ಕ ಮಡಗಿ, ಬಂಬಲ ಕ್ರೋಪು ಮಾಡಿ, ಉದ್ದಕೈ ಅಂಗಿ ಹಾಯ್ಕೊಂಡು ವಿಟ್ಳ ಶಾಲಗೆ ಹೋಯ್ಕೊಂಡು ಇತ್ತಿದ್ದವಡ – ಈಗಳೂ ಕೆಲಾವು ಜೆನ ಗುರ್ತ ಹೇಳುಗು!
ಕ್ಲಾಸಿಂಗೆ ಪಷ್ಟು ಬಂದುಗೊಂಡು ಇದ್ದ ಜೆನ ಅಡ. ಅವರ ಮನೆಲಿ ಎಲ್ಲೊರೂ ಹಾಂಗೇ – ಕಲಿವದರ್ಲಿ ಬಾರೀ ಉಶಾರಿ.
ಓದುದು ಹೇಳಿತ್ತುಕಂಡ್ರೆ ಓದುದೇ. ಓದಿಗೊಂಡಿಪ್ಪಗ ಕಾಲಮೇಗೆ ಕೇರೆ ಹೋದರೂ ಗೊಂತಾಗ ಹೇಳಿ ಅವರ ಕ್ಲಾಸಿಲಿ ನೆಗೆ ಮಾಡುಗಡ..

ವಿಕೃತಿ ನಾಮ ಸಂವತ್ಸರ ಎಲ್ಲರಿಂಗೂ ಸುಕೃತವ ತರಲಿ ಹೇಳಿ ಒಪ್ಪಣ್ಣನ ಬೈಲಿನ ಶುಭಕಾಮನೆಗೊ. ಒಪ್ಪಣ್ಣನ ಬೈಲಿಲಿ ಕರೆಂಟು ಇಲ್ಲದ್ದೆ ಶುಭಾಶಯ ಹೇಳ್ಳೆ ತಡ ಆತು. ಎಂತ ಹೇಳಿರು ಅಜ್ಜಿ ಹೇಳಿದ ಹಾಂಗೆ ಇದು ಕರೆಂಟಿನ ಪೆಟ್ಟಿಗೆ ಇದ್ದರೆ ಮಾತ್ರ ಬಪ್ಪದಲ್ಲದೋ..

ಎಂಥ ಬೇಕಾರೂ ಆಗಲಿ.. ಜೀವನ ಮುಂದೆ ಸಾಗಿಗೊಂಡೇ ಇರೆಕು!..

ಮೊನ್ನೆ ಬೆಂದಕಾಳೂರಿಂದ(ಬೆಂಗ್ಳೂರು) ಊರಿಂಗೆ ಬಸ್ಸಿಲ್ಲಿ ಹೋಪಗ ಮೊಬೈಲಿಲ್ಲಿ ಎಫ್‌ಎಂ ಕೇಳಿಗೊಂಡಿತ್ತೆ. ಹೊತ್ತು ಹೋಯೆಕನ್ನೆ ರಾಜಹಂಸ ಬಸ್ಸಿಲ್ಲಿ. ೧೧ ಎಫ್‌ಎಂ ಸ್ಟೇಷನ್ ಸಿಕ್ಕುತ್ತಿದಾ. ಸುಮಾರು ೬೦ ರಿಂದ ೭೦ ಕಿಲೋ ಮೀಟರ್‌ವರೆಗೆ ಸರಾಗವಾಗಿ ಎಫ್‌ಎಂ ಕೇಳ್ತಿದಾ. ಚಾನಲ್ ಬದಲಿಸಿಗೊಂಡಿಪ್ಪಗ ಯಾವುದೋ ಒಂದರಲ್ಲಿ (ಸರಿ ನೆಂಪಿಲ್ಲೆ) ಸುದೀಪ ಏಕ್ಟ್ ಮಾಡಿದ್ದ ಮುಸ್ಸಂಜೆ ಮಾತು ಪಿಚ್ಚರಿನ ಪದ್ಯ. ಏನಾಗಲಿ.. ಮುಂದೆ ಸಾಗೂ ನೀ… ಬಯಸಿದ್ದೆಲ್ಲಾ ಸಿಗದು ಬಾಳಲಿ… ಪದ್ಯ ಬಂದುಗೊಂಡಿತ್ತು.